DİHA 25.08.2008 - Bitlis merkez ve ilçelerinde koçerler, güvenlik gerekçesiyle yayla yasağı nedeniyle zor günler geçiriyor. Kuraklık nedeniyle geniş mera ve otlaklar bulamayan koçerler, yaşam mücadelesi veriyor.

Bitlis'in Mutki, Hizan, Güroymak ve Tatvan ilçelerinde yılın belirli dönemlerinde konaklayan koçerler, yayla yasağının yanı sıra kuraklıkla da mücadele etmek zorunda kalıyor. Geniş mera ve otlaklar bulamayan koçerler, kuraklık nedeniyle çoraklaşan arazilerde yaşamlarını sürdürmek için çaba harcıyor. Tatvan İlçesi'ne gelen koçerlerden Yusuf Candemir, bu yıl uygulamaya sokulan yayla yasağı ve yaşanan kuraklığın kendilerini olumsuz etkilediğini söyledi. Geçen yıl bin 500 hayvana sahipken, bu yıl yasak, kuraklık nedeniyle hayvanların hastalığını, öldüğünü belirten Candemir, "Ayrıca besleyemediğim için satmak zorunda da kaldım. Bu yıl hayvan sayısı 500'e düştü" dedi.

4 yıl sonra koçerler kalmayacak!

Yaşam alanlarının daraltılmaması ve kendilerine yem desteği verilmesi gerektiğini kaydeden Candemir, şunları belirtti:

"Eğer göçerler desteklenmezse en fazla 4 yıl sonra göçer diye insanlar bulamayacaksınız çünkü hepimiz havyalarımızı satmış olacağız. Eğer göçerler de hayvanlarını satıp yerleşik hayata geçerlerse hem şehir bölgelerinde bir düzensizlik olur hem de süt ve et fiyatları artar. Biz konakladığımız bölgelerde sütü ve eti çok ucuz fiyata piyasadaki fiyatın yarınsa satıyoruz. Böylece insanlar ucuza hem et yemiş hem de süt içmiş oluyor eğer hayvanları satar ve yerleşik hayata geçersek, et ve süt fiyatları hemen yükselir."

Yün satışında da azalma

Son günlerde yaşanan kuraklık ve yayla yasaklarının koçerleri bitirme noktasına getirdiğini Cumali Yılmaz, koçerlerin bir başka gelir kaynağı olan yün satışında ise özellikle Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan gibi Balkan ülkelerinden ülkeye giren ucuz yünün gelirlerinde ciddi bir azalmaya neden olduğunu da belirtti. Yılmaz, "Ülkeye yün girişinin sınırlandırılmaması halinde koçerler büyük bir darbe alacaktır. Devletten bize destek vermesi gerekiyor. Hayvanlarımız sayısı yarısına indi. Ya hastalıktan öldüler, ya da ot sıkıntısı olduğu için bakamadık ve fiyatının yarısına sattık. Elimizdeki hayvanlarını sayısı yüzde 50 azaldı. Her günümüz zarar. Böyle devam ederse ve herhangi bir destek alamazsak hayvanların hepsini satıp büyük illere yerleşip oralarda iş bulup çalışmaya başlayacağız. Zaten artık bu şartlarda göçercilikte yapılmaz" diye konuştu. Yayla yasağı nedeniyle yakın köylere otlak bulmaya gittiklerini belirten Yılmaz, şunları söyledi: "Bu seferde yerleşik köylü ile aramızda sıkıntılar çıkıyor. Her iki tarafta kuraklıktan ciddi şekilde etkilendiği için otlaklar yüzünden sıkça husumet yaşıyoruz. Yayla yasağı, kuraklık ve Balkan ülkelerinden gelen ucuz yün sebebiyle ekonomik açıdan çok zor günler geçiriyoruz. Devlet destek vermez, yaylalara çıkışımızın önündeki engelleri kaldırmaz ve ülkeye dışarıdan ucuz yün girişini durdurmazsa koçerlik biter."

Kuraklık belimizi büktü

Zekiye Yılmaz ise şunları dile getirdi: "Kuraklık belimizi büktü artık göç bile edemiyoruz kış yaklaştıkça korkumuz artıyor. Çünkü sıcak yerlere göç edecek paramız bile yok. Eğer buralardan göç edemezsek bu defa burada yaşayan köylülerle çok büyük sıkıntılar yaşıyoruz. Devletin biran önce biz fark etmesi ve yardımcı olması lazım. Biz göçerler çok büyük zorluklar yaşıyoruz. Ne yapacağımızı artık bilmiyoruz, tamamen çaresiz durumdayız."

(hbş/sy)