Yaþananlar dehþet vericiydi

Bitlis'te bulunan toplu mezarlarýn ARGK gerillalarýna ait olduðunu doðrulayan ünlü sanatçý Rotinda Yetkiner, yaþananlara kendisinin bizzat tanýk olduðunu açýkladý. Yetkiner, "olay günü yapýlan iþkence ve tecavüzler dehþet vericiydi" dedi.

KEREM ÇELÝK/DÝHA/BATMAN

Bitlis'in Tatvan Ýlçesi sýnýrlarý içerisinde yer alan Kender Daðý ve kýrsal alanýnda bir süre önce ortaya çýkartýlan toplu mezarlardaki 60'ý aþkýn cenazenin ARGK gerillalarýna ait olduðu doðrulandý. Ýlk kez Dicle Haber Ajansý (DÝHA) tarafýndan gündeme getirilen ve Özgür Politika'da da yayýmlanan toplu mezar haberinin basýnda yer almasý ile birlikte Siser ve Kender daðlarýnda o dönem bulunan sanatçý Rotinda Yetkiner, toplu mezarlarýn ARGK gerillalarýna ait olduðunu açýkladý. Yetkiner, yaþananlara bizzat tanýk olduðunu söyledi. Toplu mezarlarda yakýnlarý bulunan aileler ise yapýlanýn insanlýk suçu olduðunu belirterek, sorumlularýn yargýlanmasýný ve cenazelerin kendilerine verilmesini istedi.

'Gerillalarýn kafa ve kulaklarý kesilmiþti'

1994 yýlýnda meydana gelen katliama iliþkin tanýklýklarýný aktaran sanatçý Yetkiner, Haziran ayýnda bir itirafçýnýn verdiði ifadeler doðrultusunda askerlerin havadan ve karadan geniþ kapsamlý bir operasyon baþlattýðýný söyledi. Yetkiner, çatýþmalarýn yoðunlaþtýðý bir günde 21 gerillanýn askerlerin pususuna düþürülerek öldürüldüðünü söyledi. Yaralý ve esir alýnan tüm gerillalarýn askerler tarafýndan öldürüldüðünü belirten Yetkiner, "Arkadaþlarýmýz bizim saklandýðýmýz yerin üst kýsmýnda öldürüldü. Çýðlýklarý bize kadar geliyordu. Askerlerin alandan çýkmasý ardýndan olay yerine gittiðimizde vahþet görüntüleriyle karþýlaþtýk. Bütün arkadaþlarýmýzýn kafalarý ve kulaklarý kesilmiþti. Kadýn gerillalara askerler tarafýndan tecavüz edilmiþti. Cenazeler parçalanmýþ þekilde ortaya serilmiþti. Gerilla parçalarýný götüren asker ve korucular ödüllendirildiðinden, esir düþen gerillalara bu þekil muamele ediliyordu" diye konuþtu.

'27 gerilla toplu halde gömüldü'

1995 yýlýnda da PKK gerillalarýnýn Hizan, Bitlis ve Tatvan arasýnda bulunan Vistin alanýnda Türk ordusu tarafýndan pusuya düþürülerek öldürüldüðünü belirten Yetkiner, "27 gerillayý ölü ele geçiren askerler, cenazeleri Vistin alanýndan Karýkan merkezine götürerek, yeri tam olarak bilinmeyen bir yere gömüyorlar. Mezarlar Karýkan alanýnýn çevresinde olabilir" dedi.

'Ýnsanlýktan yoksunlar'

Vistin alanýnda yaþanan çatýþma sýrasýnda bir gerillanýn gün boyu derede saklanarak sað kurtulmayý baþardýðýný söyleyen sanatçý Yetkiner, "Kurtulan arkadaþ, operasyondaki askerlerin Þêxcuma Vadisi'nin güneyinde asker giyimli 10 kiþinin cesedini yaktýðýný gözleriyle gördüðünü bize anlattý. Askerler ölen arkadaþlarýný yakýyorlarmýþ. Yani o dönemki vahþet sadece gerillaya deðil, askerlere de uygulanýyordu" dedi.

Kender Daðý eteklerinde bulunan bir köyün de koruculuðu kabul etmediði için toplarla yýkýldýðýný belirten Yetkiner, þunlarý anlattý: "Köylülere yapýlan iþkenceler özellikle telsizlerle bize dinletiliyordu. 65 yaþýndaki bir amcaya gece boyu yaptýklarý iþkenceyi telsizden veriyorlardý. Cenazeleri bu þekilde parçalayan bir zihniyetin insanlýktan yoksun olduðunu düþündüm."

Ünlü sanatçý Yetkiner Avrupa'da çýkardýðý Siser adlý kasetinde yer alan 'Gerilla' adlý þarkýnýn da Kender Daðý'nda yaþanan vahþeti anlattýðýný ve bu þarkýyý yaþamýný yitiren gerillalara atfettiðini söyledi.

Ýlyas Sezgin: Yaþanan insanlýk suçudur

Gerilla aileleri de yaþanan vahþetin kabul edilemez olduðunu belirterek, sorumlularýn mutlaka cezalandýrýlmasýný istedi. Toplu mezarda cesedi bulunanlardan Serdar kod adlý Aytekin Sezgin'in kardeþi Ýlyas Sezgin, basýnda toplu mezar haberinin çýkmasý ardýndan cenazeleri almak için Ýnsan Haklarý Derneði'ne (ÝHD) baþvurduklarýný belirterek, "Sadece kardeþim olduðu için deðil, savaþýn acý ve korkunç yüzünü ortaya koyup araþtýrýlmasý ve bölgede uzun süre yaþanan insan hakký ihlallerinin son bulmasý, birçok annenin çocuklarýna kavuþmasý için baþvuruda bulundum" dedi. Sezgin, olayýn peþini býrakmayacaðýný belirterek, gerekirse konuyu Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi'ne (AÝHM) taþýyacaðýný söyledi. Yaþananlarýn insanlýk suçu olduðunu ve üstünün kapatýlmamasý gerektiðini dile getiren Sezgin, çocuklarýndan haber alamayan tüm aileleri, cenazelerini almak için ÝHD'ye baþvurmaya çaðýrdý.

Zekeriya Alýn: Bana soykýrýmý andýrýyor

Toplu mezarda bulunduðu belirtilen Erdal kod adlý Mehmet Alýn'ýn kardeþi Zekeriya Alýn ise, aðabeyinin öldürülerek arkadaþlarýyla birlikte toplu halde gömüldüðünü daha önce de duyduðunu ancak o dönem yaþanan savaþ ve faili meçhul cinayetler nedeniyle korktuklarýný ve cenazeleri alamadýklarýný ifade etti. Geçmiþte buna benzer birçok olayýn yaþandýðýna dikkat çeken Alýn, "Aileler çocuklarýna bile sahip çýkamadý. Ortaya çýkarýlan mezarlar bana bir soykýrýmý andýrýyor. Dünya kamuoyu Saddam'ýn yaptýðý toplu mezarlarý yeni aydýnlatýyor. Dünya kamuoyunun dikkatini buraya da çekmek lazým" dedi.

Bölgede çok sayýda toplu mezar bulunduðunu söyleyen Alýn, "Bunlar tek tek açýlýp cenazeler ailelerine verilmeli ve bu kýyýma neden olanlar hakkýnda dava açýlmalý. Biz sonuna kadar bu olayýn takipçisi olacaðýz" þeklinde konuþtu.

HPG isimleri açýklamýþtý

Halk Savunma Güçleri (HPG) Ana Karargah Komutanlýðý Basýn Ýrtibat Merkezi, konunun basýnda yer almasýnýn ardýndan, Kender Daðý'nda bulunan toplu mezardaki gerillalarýn kimliklerini açýkladý:

Serdar kod isimli Batman Kozluk Mamýlayê doðumlu, Orhan kod isimli Þýrnak Avyan köyü doðumlu, Þoreþ kod isimli takým komutaný Mardin doðumlu, Haki kod isimli cephe sorumlusu Qamiþlo doðumlu, Erdal kod isimli Batman Beþiri doðumlu Raman aþiretinden, Eþref kod isimli Batman Sason Helise Köyü doðumlu, Hamza kod isimli Bitlis Güroymak (Norþin) doðumlu, Rêber kod isimli Muþ doðumlu, Avareþ kod isimli Mardin doðumlu, Karker kod isimli Mardin doðumlu, Hebun kod isimli Bitlis doðumlu, Kemal kod isimli Urfa doðumlu, Agir kod isimli Muþ doðumlu, Ýsmail kod isimli Silvan doðumlu, Savaþ kod isimli Aðrý doðumlu, Harun kod isimli Van doðumlu, Mizgin kod isimli Þýrnak Gundýkê Remo doðumlu, Mizgin kod isimli Batman Kozluk doðumlu, Beser Koçer kod isimli Siirt doðumlu, Koçer kod isimli Mardin doðumlu, Berivan kod isimli Batman Sason doðumlu.

Diðer toplu mezarlar

DÝHA'nýn yaptýðý araþtýrma sonucunda Bitlis, Siirt ve Batman'da var olduðu bilinen bazý toplu mezarlar þunlar:

- 12 Mayýs 1997'de Bitlis'in Dûav Yaylasý'nda TSK güçleri ve ARGK gerillalarý arasýnda yaþanan çatýþmada 28 gerilla yaþamýný yitirdi. ARGK'nin açýklamasýna göre cenazeler askerler tarafýndan tahrip edilir. Daha sonra cenazeler Bitlis il merkezine götürülerek, belediyeye ait bir kepçe ile Bitlis çöplüðünde gömülür.

- 1996 yýlýnda Bitlis'in Cengiz Köyü köprüsünün yukarýsýndaki vadide çýkan bir çatýþmada 18 gerilla yaþamýný yitirdi. Gerillalar olay yerinde toplanarak orda býrakýldý. Bu olayda yaþamýný yitiren bazý gerillalarýn isimleri þöyle; Dilovan kod isimli Abdullah Tepe, Bitlis doðumlu, Yasin kod isimli Bölge Komutaný Sivas doðumlu, Mahsum Reþ kod isimli Amed doðumlu ve sadece kod isimleri bilenen Cuma, Serhat ve Xelil isimli gerillalar.

- 1996 yýlýnýn Haziran ayýnda Bitlis'in Tatvan ilçesine baðlý Pýhok Köyü çevresinde yaþanan çatýþmada 17 PKK gerillasý yaþamýný yitirmiþti. Kemal adlý komutanýn cenazesi olay yerinden kaldýrýlýrken, geriye kalan tüm gerillalarýn cesetleri toplu halde ayný yere gömüldü.

- 1997 yýlýnýn Nisan ayýnda Bitlis'in Nurþin kýrsalýnda Su deposu denilen yerde Türk ordusu ile yaþanan çatýþmada 27 gerilla yaþamýný yitirdi. Gerillalarýn cenazeleri halen eski yerinde bulunuyor.

- 1995 yýlýnda Bitlis'in kýrsalý olan Hora Þêxan ve Hora Kurmanca, Þêxcuma Vadisi arasýnda bulunan boðazda Türk ordusu ile çýkan çatýþmada yaþamýný yitiren 17 gerillanýn toplu halde gömüldüðü ve cenazelerinin halen yerinde olduðu bildirildi.

- Bitlis ile Siirt'in Baykan ilçesi arasýnda bulunan yolda bir bölük gerilla, Türk ordusunun pususuna düþerek tank atýþý ile yaþamýný yitirdi. Cenazelerin toplu olarak gömüldüðü öðrenildi.

- 22 Aðustos 1998 tarihinde Batman'ýn Kozluk ilçesi Bekirhan beldesine baðlý Býnuniye köyü yakýnlarýnda çýkan çatýþmada ölen ve çoðu silahsýz olan 11 PKK'li yakýldýktan sonra toplu olarak ayný yerde gömüldü.

- 1998 Kasým ayýnda Batman'ýn Kozluk ilçesine baðlý Qýrýka köyü yakýnlarýnda çýkan çatýþmada ölen 3 PKK'linin cenazeleri askerler tarafýndan Ýsmailka (Yanýkkaya) köyü mezarlýðý yakýnlarýnda açýlan bir çukura topluca gömüldü.

- 1999 yýlý Þubat ayý sonlarýnda Batman'ýn Sason ilçesine baðlý Tanzê ve Heribê köyleri arasýnda bulunan bir vadide öldürülen ve çoðu silahsýz olan 17 PKK'li ile Tanzê Köyü'nden yaþlarý 9 ve 11 olan 2 çobanýn cenazeleri topluca yakýldý. Cenazeler daha sonra Batman Alay Komutanlýðý'na baðlý askerler tarafýndan alýnarak bilinmeyen bir yere topluca gömüldü. PKK'lilerin kimyasal bomba ile öldürüldükleri ortaya çýktý.

- 1993 yýlý Temmuz ayýnda Batman'ýn Sason ile Kozluk ilçeleri arasýnda bulunan Halqis Daðý'nda çýkan çatýþmada kimyasal silah atýlarak öldürülen 11 PKK'linin cenazeleri bir maðaraya atýlarak topluca gömüldü.

- 1998 yýlý Mayýs ayýnda Batman'ýn Sason ilçesine baðlý Taraþ köyü yakýnlarýnda çýkan çatýþmada ölen 3 PKK'linin cenazeleri asker ve korucular tarafýndan parçalandý. Cenazeler daha sonra ilçe mezarlýðýna gömüldü.

- 1991 yýlý Kasým ayýnda Batman'ýn Kozluk ilçesine baðlý Dera köyü yakýnlarýnda çýkan çatýþmada ölen 3 PKK'linin cenazeleri yakýldýktan sonra topluca gömüldü. 1991 yýlý Aðustos ayýnda da ayný yerde çýkan çatýþmada ölen 10 PKK'linin cenazeleri de ayný yerde yakýldýktan sonra topluca gömüldü.

- 1996 yýlý Ekim ayýnda Batman'ýn Kozluk ilçesine baðlý Mýþrita köyü yakýnlarýnda bulunan Çiyayê Zýlek daðýnda meydana gelen çatýþmada ölen 4 PKK'li yakýldýktan sonra açýkta bekletildi. 1997 yýlýnda köylüler tarafýndan ayný yerde gömülen cenazeler, daha sonra askerler tarafýndan tekrar çýkarýlarak açýkta bekletildi.

- 1998 yýlý Nisan ayýnda Siirt'in Eruh ilçesi Parêz (Üzümlük) köyü yakýnlarýnda bulunan Geliye Pira mýntýkasýnda çýkan çatýþmada yaþamýný yitiren 5 PKK'linin cenazesi askerler köylülerin gömmelerine izin vermediði için açýkta bekletiliyor.

- 1990 yýlý Eylül ayýnda Siirt'in Eruh ilçesine baðlý Eyne beldesi yakýnlarýnda meydana gelen çatýþmada ölen 9 PKK'linin cenazeleri, ilçe merkezinde bulunan mezarlýðý getirilerek topluca gömüldü.

- 1992 yýlý Ocak ayýnda Siirt'in Eruh ilçesine baðlý Basnê Köyü yakýnlarýnda meydana gelen çatýþmada ölen 4 PKK'linin cenazesi ilçe merkezinde bulunan mezarlýkta topluca gömüldü.

- 1993 yýlý Haziran ayýnda Siirt'in Eruh ilçesi ile Þýrnak arasýnda bulunan Çýrav daðýnda meydana gelen çatýþmada ölen 5 PKK' linin cenazeleri ilçe merkezinde bulunan mezarlýða götürülerek topluca gömüldü.

- 1989 yýlý Temmuz ayýnda Siirt'in Eruh ilçesine baðlý Torik ile Memira köyleri arasýnda bulunan kýrsal alanda meydana gelen çatýþmada ölen 5 PKK'linin cenazeleri ilçe merkezinde bulunan mezarlýkta topluca gömüldü.

- 1998 yýlý Nisan ayýnda Siirt'in Eruh ilçesi'ne baðlý Dýriþke köyünde meydana gelen çatýþmada ölen 3 PKK'linin cenazeleri Rejnav Köyü yakýnlarýnda açýkta bekletiliyor.

- 4 Haziran 1999 tarhinde Siirt'in Eruh ilçesi ile Þýrnak arasýnda bulunan Çýrav Daðý'nda çýkan çatýþmada ölen bir kadýn PKK'liye, askerlerce tecavüz edildikten sonra cesedi parçalandý, ardýndan da yakýldý. Yakýlan PKK'linin cenazesi ayný yerde býrakýldý.

- 7 Haziran 1999 tarihinde Siirt'in Eruh Ýlçesi'ne baðlý Parêz Köyü yakýnlarýnda çýkan çatýþmada ölen 6 PKK'li daha sonra Mýsefra Köyü'ne götürülerek yakýldý. PKK'lilerin cenazeleri yakýldýklarý yerde býrakýldý.

Ýlk toplu mezar olayý 1989'da gündeme geldi

Bölgede toplu mezar olayý ilk olarak 1989 yýlýnda gündeme geldi. Bu tarihlerde bölge genelinde bir araþtýrma yapan Gazeteci Günay Aslan, Siirt'e baðlý Newala Qasaba'da (Kasaplar Deresi) çok sayýda cesedin olduðunu tespit etti. Aslan'ýn tespitleri sonucunda, aralarýnda PKK'nin askeri kanadý ARGK'nin ilk komutaný olan ve Gabar Daðý'nda çýkan çatýþmada yaþamýný yitiren Agit Kod adlý Mahsum Korkmaz ve çatýþmalarda yaþamýný yitiren birçok ARGK gerillasýnýn bulunduðu 73 kiþinin ismine rastlanmýþtý. Günay Aslan o dönemde olayýn peþini býrakmamýþ ve çalýþtýðý 2000'e Doðru Dergisi'nde toplu mezarlarýn dosya haberini yapmýþtý. Aslan ayrýca 20 Haziran 1989 tarihinde Özalp Cumhuriyet Savcýlýðý kanalýyla Siirt Cumhuriyet Baþsavcýlýðý'na bir dilekçeyle baþvurarak, elde ettiði bilgilerin araþtýrýlmasýný istemiþti. Aslan'ýn baþvuru dosyasýnda, cesetleri Newala Qasaba'ya atýlan 73 kiþilik isim listesi de bulunuyordu.

Halen Siirt Cumhuriyet Savcýlýðý arþivinde yer alan dosyada geçen ve Kasaplar Deresi'nde cesedi bulunan 73 kiþinin isim listesi þöyle:

Mahsum Korkmaz (Agit), Mehmet Sevgat, Süleyman Erdem, Orhan Alpaslan, Ferhan Ýl, Cevdet Günerhan, Mehmet Aðarsan, Yaþar Kahraman, Abdulmecit Yýlmaz, Hamit Avcý, Salman Kara, Celal (Kod adý Halil), Abdullah Acar, Çiçek Selcan, Emir Sarýk, Kazým Sürgeç, Fadýl Tunç, Hazal Sevilgen, Donar Akay, Hanem Yaverkaya, Bedri Mervan, Cemil Tunç, Mehmet Sevilgen, Abdulkadir Hançer, Osman Þanlý, Ekrem Güven, Ahmet Ýbin, Ahmet Ali Demir, Murat Zeyrek, Mehmet Þeyh Gündüz, Adife Sakýk, Ahmet Ergin, Hüseyin Yýldýz, Ramazan Kaplan, Ali Uður, M.Sait Yýldýrým, Enver Durar, Medeni Keleçoðlu, Abdulkadir Bilim, Ahmet Çelik, Hamit Doymak, Zübeyir Yýldýrým, Hamit Daðtekin, Suriye uyruklu Ýsmail, Ahmet Taygur, Cemal Tepe, Ýbrahim Turçak, Ýrfan Eren, Bedrettin Timurtaþ, Ömer Aytur, Ali Kaya, Nurettin Oktay, Vasfi Kýlýç, Hanifi Bafi, Leyla Dal, Ahmet Aydýn, Mehmet Dað, Kasým Kocaman, Mehmet Oktay, Ekrem Bidal, Ýbrahim Kurt, Hasan Akan, Ankaralý Mustafa, Sofi Ömer, Ýbrahim Savaþ, Ramazan Erberk, Veysi Yýldýrým, Murat Kaya, Nezir Yavuz, Ali Ekrem Bidav, Haydar Uzunyol, Harun Aras ve Tekin Sevim.

TC Vahþeti -I-

TC devletinin vahþeti, Siirt''te insanlýk tekrardan sürükleniyor