ANF 24.03.2008 Yönetmen Reis Çelik Kürt illerindeki savaþý konu edinen “Iþýklar Sönmesin” ardýndan Deniz Gezmiþ’leri konu alan “Hoþçakal Yarýn”la toplumsal olaylara el atan bir yönetmen. Çelik, bu filmlerle sinemada önemli bir yer edindi. Daha sonra “Ýnat Hikayeleri”yle devam etti sinemacýlýðýna ve þimdi yeni bir toplumsal konuya el atýyor: Mültecilik. Vizyonda olan ‘Mülteci’ filmiyle mültecilik konusunu irdeleyen Çelik’le filmi, mülteciliði, toplumsal sorunlarý konuþtuk.
- Neden ‘mültecilik’ meselesi?

- Çok açýk deðil mi? Kapitalizmin, emperyalizmin kendi ülkelerinde, dýþ ülkelerde yarattýðý sistemler mülteciliðin doðmasýna neden oldu. Bu yüzden kendi ülkesinde mülteci olan insanlarda var, dýþarý gidip mülteci olan insanlarda var, bunun ikisini iç içe anlatmayý planladým.

- Türkiye birçok sorundan dolayý çok kiþi yurtdýþýna çýktý, mülteci oldular. Siz bu sürgünü nasýl görüyorsunuz?

- Þöyle bakmak lazým: Eðer siz stratejik ve siyasi amaçlarýnýz için bir ülkenin siyasetiyle oynarsanýz, insanlarýn yerleri, yurtlarýyla oynarsanýz, ülkelerinde kaynaklarýný sömürüp kendi ülkelerine taþýp kendiniz için zenginlik kurarsanýz, bu kaynaklarýn ve oyunlarýn içine düþmüþ insanlar bir gün kapýnýzý çalar. O kapý çalýndýðýnda da bu mültecilik kamplarý, mültecilik sorunlarý ortaya çýkar. Ve bu da giderek yükselen günümüzde dünyanýn en büyük problemi olacak; yakýn tarihte de dünyayý kaosa çevirecek ana problemin bu olacaðýna inanýyorum.

- Oyuncularý nasýl buldunuz?

- Almanya’dan baþladým. Luk Piyes benim için önemliydi, mahsun bir insaný canlandýracak, siyasi ve olaylarýn içinde olmadan o karakteri anlatacak bir yüzdü. Köln’de festivalde tanýþtým ve onu ana karakter olarak seçtim. Sonra diðer arkadaþlarý seçtim. Örneðin Derya Durmaz hem oyuncu, hem Birleþmiþ Milletler Mülteciler Komiserliðinde gönüllü çalýþan, mülteciliði biliyor. Diðerleri doðal insanlardýr. Almanya’daki insanlar, garsonlar, orada çalýþanlar, mülteci olmuþ insanlar.

- Filmi nerelerde çektiniz?

- Alman Köln, Nünberg, Findowf, Kýrýklareli ve Kars Ardahan’da.

- Kamp nerede kuruldu?

- Kamp Almanya’daydý, Almanya’da baþladýk, sonra Almanlar bizi kovdu, Kýrýklareli’de devam ettik. Herhalde baktýlar bu hikaye onlarý biraz rahatsýz edecek bizi kovdular, ama baþka gerekçeler gösterdiler. Kýrýklareli’ye geldik.

- Filmde Kürtçe, Türkçe ve baþka lisanlar var…

- Yedi dil var. Bunlarý mülteciliðin temeli olarak ele almak zorundayýz. Mülteciliðin ne bir dili, ne bir dini, ne bir ýrký, ne bir siyaseti vardýr. Mülteciler hepsi eþit anlamda mülteci, hepsi eþit anlamda sorunlardan etkilenen insanlardýr.

- Filmde aða var, polis var, gerilla var. Nasýl yorumluyorsunuz?

- Denklemler açýsýndan bakmak gerek. Aða, Anadolu’nun yapýsýný, kökünü anlatan bir simgedir. O yerleþik topraklarda binlerce yýldýr orada yaþayan insan topluluðunu temsil eder ve onun yerinden oynatýlmasýný ve çeþitli olaylara alet edilmesini saðlamaya çalýþan bir sistemin; onu kullanmaya baþlamasýyla ortaya çýkan gelecek anlamda gördüðümüzde Þivan’dýr, Þivan’ý (Aða’nýn oðlu) kullanmaya baþlar. Sonra da onun hikayesi baþlar. Asýl Balaban’ýn oynadýðý karakter ‘Nakkaþ’ bir felsefeyi anlatýr. Yani insanýn günah iþlemeye baþlayarak aðýrlaþtýðý ve uçma yetisini kaybettiðini anlatýr ve çocuðun filmin finalinde kendisinin ‘evet benim günahým yoktu demek uçabilirim’ kavramýna getirdiði yoluculuktur. Ýnsanlýðý sorgulan bir hikayedir aslýnda. Ýnsanlýðýn günahlarýyla, insanoðlunun, kapitalizmin yarattýðý günah kavramýnýn insanlarý hangi sonuca getirdiðinin hikayesidir.

- Filmden ‘iþ yapma anlamýnda’ ne bekliyorsun?

- Ne yazýk ki üzüntülüyüm bu konuda. Çünkü ‘Iþýklar Sönmesin’, ‘Hoþçakal Yarýn’ý çektiðim zamanlar, insanlar polis yasaklarýna raðmen kapýlarý zorlayýp büyük kitleler halinde bu filmleri izliyorlardý. O da kalmadý, çünkü dejenerasyon onlarý pasifize etti, sisteme yedirdi. Artýk televizyon dizileri ve sinemalarda oynayan içi boþaltýlmýþ olan kavramlarla, insanlar bu tür þeylere meyletmiyor. Ama þunu da görüyorum, insanlar eylenmek istiyorlar çünkü gerçekten kaos bir toplum yaþýyoruz, her þey problem olan bir toplumda yaþýyoruz, böyle bir dünyada yaþýyoruz. Ama insanlarýn bu kadar sosyal konulara duyarsýz kalacak þekilde geliþimi çok endiþeyle karþýlýyorum. Çünkü dünya kapitalizminin yaratmak istediði insan prototipi duyarsýz, ilgilisiz sadece çalýþan, kredi kartýyla ödeyen, televizyona ne izleneceðini yukarýdan belirlenmiþ bir insan, robot insan prototipi yaratýlmýþtýr þuan kapitalizmde. Kapitalizmin yarattýðý tip budur. Bakýyorum, gerçekten ince bir sinema sanatýný uygulayan ve içinde bir þeyler taþýyan filmlerin seyircisi de kayboldu. Onun içinde film için endiþeliyim. Halkýmýzýn kalkýp da aman bu mültecilik konusu bizim de baþýmýzda vardýr deyip izlemesi biraz zor görünüyor… Düþünün her evde bir mülteci vardýr Türkiye’de, ama her evden bir kiþi buna ilgi duyacaðýný hiç zannetmiyorum. Acý ama gerçek bu.

MÜLTECÝ’NÝN ÞIVANI LUK PÝYES:

“Ayþe Polat’ýn “Dikkat” filminde oynamýþtým. Filmin galasýnda Reis bey beni gördü. Görür görmez geldi, ‘Þivan sensin’ dedi. Ben daha projeyi biliyorum, ‘tamam’ dedim, senaryo geldi. Benim böyle bakýyorum: Filmlerle ne kadar mesaj verirsek o kadar mutlu oluyorum. Bu benim için önemli. Ýnsanlarýn hedefi, sanatçýlarýn özelikle mesuliyeti var: Ýnsanlara her zaman yararlý bir þeyler yapmak, problemlere deðinmek, toplumdaki sorunlarý yansýtmak. Bu projede bir bütün oldu. Bu proje de kendi ülkesinde mülteci olan insanlar var, bu filmde de bir genç yurt dýþýna çýkýyor mülteci oluyor. Yurt dýþýnda demokrasiyi öðreten ülkeler, hatta bizim ülkede bile belki demokrasi üzerine ahkam kesenler bu soruna neden oluyorlar. Bu film hoþuma gitti. Ayrýca Þivan karakterinde hem Kürtçe olsun, hem o tarafýn insanlarý olmasý, birde Reis beyle çalýþmak hoþtu. Reis bey oyuncuyu serbest býrakýyor.

Senaryoyu gördüðümde buna çok þey katacaðýma inandým. Çünkü bende Almanya’da sosyal danýþman olarak çalýþtým, konu da bana yakýn. Çok mutlu oldum projenin içinde olmaktan. Çok farklý, samimi, tamamen ticari olmayan bir iþ çýkardýk. Böyle iþler çok olmalý ki gençleri eðitelim, yoksa yozlaþma nereye kadar?

Þivan’ýn sürekli, istisnasýz saf duygulara sahip olmasýný çok sevdim. Çok çok saf. Hiçbir þekilde kendisini kirletilmesine de izin vermiyor Þivan. Çünkü bugün etrafýmýzda, kirli, kirli insanlar, kötülük olduðu için kirlenmemeye karar vermiþ, karar kýlmýþ bir çocuk en sonunda kafayý yer. ***

Künye:
Ýsim: MÜLTECÝ
Yönetmen/Senaryo: Reis Çelik
Oyuncular: Luk Piyes, Balaban, Halil Ergün, Derya Durmaz, Necmettin Çobanoðlu, Yüksel Arýcý, Ali Tatal, Numan Acar, Lukas Tiehele, Þakat Tan,
Müzik: Kalan Müzik
Görüntü Yönetmen: Reis Çelik
Sanat Yönetmeni: Numan Acar, Burca Karakaþ, Ekrem Çelik
Dili: Türkçe, Kürtçe, Almanca
Süre: 104 Dakika
Yapým Yýlý: 2007-2008

YASAL UYARI: Fýrat Haber Ajansý (ANF) servis ettiði haber ve fotoðraflarý aboneleri dýþýnda, ajansýn izni olmadan kopyalamak veya yeniden yayýnlamak yasaktýr

Copyright 2007
ANF NEWS AGENCY