ANF 01.03.2008 1983'den bu yana 24 kez Güney Kürdistan'a girerek ağır darbeler alan Türkiye bir kez daha kara harekatı düzenledi. Dokuz gün süren son işgal harekatı Türk ordusunun en en başarısız olduğu operasyon olarak kayıtlara geçti.
Türkiye 1983-2008 yılları arasında PKK'yi tasfiye etmek
için tam 25 kez sınır ötesi operasyon
düzenlendi. Ancak bu operasyonların hiçbirinden
beklenen sonuç çıkmadı. 14 Mayıs 1997'deki Balyoz
Operasyonu'nda 2 helikopter
düşürüldükten sonra askeri
yetkililer, bu operasyonla bir daha sınır ötesi operasyon
yapmanın anlamının kalmadığını savundular. Ancak uzun yıllar ardından
21 şubatta Türk ordusu yeniden Güney
Kürdistan’a Zap ve Kandil’i ele
geçirmek için operasyon düzenledi. 9
gün süren operasyonda Türk ordusu ağır
kayıplar verdi.
İlk askeri operasyon Sıcak Takip Operasyonu ismi altında 1983'te
düzenlendi. 1983 yılında Ankara ile Bağdat arasında Sınır
Güvenliği ve İşbirliği Anlaşması imzalandı. Anlaşma ile Bağdat
TSK'ye sıcak takip yetkisi verdi. Anlaşma
çerçevesinde TSK Irak topraklarına 10 kilometre
girme yetkisini elde etmiş oldu.
İLK OPERASYON 25 MAYIS
83’TE DÜZENLENDİ
Böylece İlk operasyon 25 Mayıs 1983'te düzenlendi. 7
bin kadar asker, Irak'ın içine 5 kilometre kadar girdi.
Öte yandan Irak ordusu da güneyde PKK kamplarına
karşı operasyon düzenledi. Operasyonda KDP kampları da
saldırdan etkilendi. Bu durum KDP lideri Barzani'nin tepkisine neden
oldu. Operasyondan sonra Şam'da Öcalan ile Barzani arasında
KDP ile PKK arasında dayanışma ilkeleri üzerine bir anlaşma
sağlandı.
Sıcak Takip Operasyonu'nunu 1984 Ekim'de 2. operasyon izledi.
Operasyonda PKK kampları hedef alındı. 12 Ağustos 1986'da ise 3.
operasyon düzenlendi. PKK, Çukurca Jandarma
Karakolu'na saldırdı. Saldırıda 14 asker öldü. Bunun
üzerine Türk Hava Kuvvetleri 3 gün sonra
Güney Kürdistan'daki KDP kamplarını bombaladı.
Sınır ötesine 4. operasyon ise, 4 Mart 1987'de
gerçekleştirildi. 30 Türk savaş uçağı 4
Mart 1987'de Sırat, Era ve Alamış çevresindeki PKK
kamplarına saldırdı. Türkiye 1988-1991 yılları arasında
operasyon düzenleyemedi. Çünkü
Bağdat 1988-1991 yılları arasında Türkiye'ye sınır
ötesi operasyon izni vermedi.
ÇATIŞMALAR 15
GÜN SÜRDÜ
1988'de son bulan sınır ötesi operasyonlar 1991'de kaldığı
yerden devam etti. Nisan 1991'de Türk Komando Birliği 5. kez
Güney Kürdistan'a girdi. Türkiye, 5-21
Ağustos 1991 tarihleri arasında helikopter ve savaş uçakları
eşliğinde 24 PKK üsssüne saldırdı.
‘Süpürge’ adı verilen operasyon
sırasında ARGK gerillaları Durji bölgesinde TSK ile mevzi
çatışmasına girdi. Çatışmalar 15 gün
sürdü.
Türk Ordusu 1991 sonbaharı boyunca pek çok kez
sınır ötesine girip çıktı. Ağustos operasyonunu 11
Ekim ve 25 Ekim 1991 tarihlerinde düzenlenen iki operasyon
izledi. Operasyonları KDP ve YNK de destek verdi. Operasyondan sonra
Dohuk, Zaho, Erbil ve Selahaddin'de Türk güvenlik ve
istihbarat örgütleri yerleştirildi.
Türk Ordusu 1992 ilkbaharında Irak'a 8. kez yeni bir operasyon
düzenledi. Mart ayında savaş uçakları PKK
kamplarına bomba yağdırdı. Ordu da karadan harekat düzenledi.
25 Mart'ta savaş uçakları ikinci kez kamplara saldırdı.
Operasyonun amacı gizlenmeye zorlamak ve Türkiye
içine sızmasını engellemekti. 6 Mayıs 1992'te TSK bir kez
daha Irak'a kara operasyonu düzenledi. Sızma Operasyonu ile
eşzamanlı olarak da İran'daki PKK kamplarına baskın yapıldı.
KONVANSİYONEL SAVAŞ
12 Ekim 1992'de Türkiye 15 bin asker, tank, helikopter ve hava
gücü destekli askeri birlik ile Irak'a 9. kez girdi.
Sınır bölgesi boyunca şiddetli çatışmalar meydana
geldi. ARGK mensupları TSK ile mevzi çatışmasına girdi.
Çatışmalar günlerce gögüs
gögüse 20 gün devam etti.
Çatışmalar tarihe konvansiyonel savaş olarak
geçti. TSK çatışmalarda 1452 PKK'linin
öldüğünü iddia etti. İddialar PKK
tarafından yalanlandı. Operasyon Batı'dan büyük tepki
topladı.
10 Haziran 1993'de 10. kez Türkiye Irak'a girdi. Ancak bu kez
düzenlenen operasyon küçük
çaplı oldu. Amaç sınır boyunca mevzilenen 2 bin
PKK'liyi etkisiz hale getirmekti.
28 Ocak 1994 tarihindeki sınır ötesi operasyon tarihe en
büyük çaplı hava akını olarak
geçti. Saldırıda Zeli Kampı'ndaki muhimmat deposu hedef
alındı. TSK operasyonda 200 ARGK'linin
öldüğünü öne
sürdü. 6 Şubat 1994'te yeni bir sınır ötesi
operasyon düzenlendi. Mezi ve Karıyederi'deki PKK mevzileri
hedeflendi. Operasyonun bilançosu 32 ölü
olarak açıklandı. Sınır ötesi sızmaları
önlemek için Türkiye, Nisan 1994'te 13.
kez Irak'a girdi. 5 bin asker ile yapılan, operasyonda 15 kilometre
içeri girildi. Mezre-Kariyederi'de şiddetli
çatışmalar meydana geldi.
BÜYÜK
OPERASYON HEZİMETİ
PKK'nin yeniden sınır bölgesinde birikmesi,
Türkiye'nin yeniden Irak'a girmesine neden oldu. 20 Mart
1995'te Türk Ordusu, 13 general tarafından komuta edilmekte
olan 35 bin asker ile 14. kez Irak'a girdi. Operasyon
Türkiye'nin düzenlediği en büyük
operasyon olarak tarihe geçti. Irak topraklarına 60
kilometreden fazla girildi. Çelik Operasyonu ismi verilen
operasyonda hedef Haftanin bölgesindeki 12
büyük PKK kampı olduğu duyuruldu. Operasyon hezimetle
sona erdi. Bunun üzerinde Türk medyasında KDP ve YNK
suçlandı.
Türkiye Temmuz 1995'te tampon bölge oluşturmak
için bir kez daha Irak'a girdi. Operasyon tam 45
gün sürdü. Maliyeti ise 65 milyon dolar
olarak açıklandı. Operasyonda 555 PKK'linin
öldürüldüğü iddia edildi,
ancak daha sonra rakamın abartılı olduğu ortaya çıktı. 5-11
Temmuz 1995'te Türkiye bir kez daha Irak'a girdi. 15 kilometre
içeri giren Ordu, PKK'nin KDP'ye saldırmasını
önlemek istedi. Ancak harekat başarılı olamadı.
SİVİLLER
ÖLDÜ
1996 yılının ilk sınır ötesi operasyonu 6 Mart'ta
gerçekleştirildi. Ordu 12 büyük, 28
küçük seyyar PKK üsslerine
karadan operasyon düzenlerken, savaş uçakları da
Haftanin, Zap ve Kumri Dağı'ndaki kampları bombaladı. Türkiye
1996'da 17. kez Irak'a girdi. Temmuz ayından itibaren savaş
uçakları Irak'ı bombaladı. Barzani bombardımanda sivillerin
yaşamını yitirdiğini belirterek bombardımanın acilen durdurulmasını
istedi. Ancak yine de Atmaca Tokat Operasyon'u sürdü.
Operasyonda Sinat, Haftanin, Aresindi Boğazı, Birkiavda ve Gelereş'teki
kamplar hedef alındı. 29 Aralık 1996'da PKK Siyahkaya Karakolu'na havan
topu ve uçaksavarlarla saldırdı. Türk Ordusu'nun
saldırıya yanıtı bir tugay ile Irak topraklarına girmek oldu. Operasyon
KDP tarafından da desteklendi.
HELİKOPTER
DÜŞÜRÜLDÜ
14 Mayıs 1997'de Türkiye 20. kez girdi. Hava destekli Balyoz
ismi verilen operasyona 35 bin asker katıldı. Operasyon sırasında iki
helikopter PKK tarafından
düşürüldü. Operasyondan sonra TSK
yaz boyunca Irak'ta kaldı. Balyoz Operasyonu'na ise tam 50 bin asker
katıldı. Askeri yetkililer, bu operasyonla bir daha "Kuzey Irak"
topraklarına girmenin anlamının kalmadığını savundular. Eylül
1997'de Türkiye yeni bir operasyon düzenledi. 100
tankla gerçekleştirilen operasyonda 10 bin asker
görev aldı. Birlikler 13 Ekim'de geri döndü.
Ancak bin asker sınır boyunca konuşlandırıldı. Türk basını
operasyonda 1800 gerillanın
öldüğünü yazdı.
TSK 4 Aralık 1997'de yeni bir hücum başlattı ve Hakurke
bölgesine girdi. 20 bin askerle düzenlenen ve
Çekiç ismi verilen operasyon yıl sonuna kadar
devam etti. Operasyona KDP de destek verdi. Operasyonda TSK PKK'ye
karşı gerilla tarzı savaş verdi.
GÖÇERLER
HEDEF OLDU
TSK 1998 ilkbaharında bir kez daha 15 bin askerle Irak'a girdi.
Operasyona Murat ismi verildi. 1999 yılında Türkiye,
Öcalan'ın Suriye'den çıkarılmasını fırsat bilerek
24. kez Irak'a girdi. Bu operasyona ise Sandviç Operasyonu
ismi verildi. Ancak operasyonlardan bir sonuç
çıkmadı. Türk savaş uçakları 15 Ağustos
2000 tarihinde Lolan ve Xakurke arasında kalan bölgeye bomba
yağdırdı. Bombardımanda tam 30 Kürt göçer
yaşamını yitirdi.
20 Şubat 2008 Türk ordusu PKK’yi tasfiye etmek
amacıyla Güney Kürdistan’a yönelik
başlatılan kara operasyonu başlattı. HPG verilerine göre
100’ü aşkın asker öldü, 1 kobra
helikopteri düşürüldü. TSK ise
hiçbir bağımsız kaynak tarafından ciddiye almayan veriler
açıklayarak 250 gerillanın
öldürüldüğü iddia etti.
Zap ve Kandil’i işgal iddiasıyla Güney
Kürdistan’a giren Türk ordusu operasyonun
dokuzunca günü büyük hezimet
yaşayarak geri çekildi.